Henryk Czerwiński    

Leksykon Sztuki Filmowej  

 CHARAKTERYZACJA - CIMINO


Strona główna
o Autorze
wprowadzenie
A
B
C
D
E
F
G
H
I
J
K
L
M
N
O
P
R
S
T
U
V
W
X
Y
Z

CHARAKTERYZACJA

(gr. "charakter" – cecha, piętno), ang. "make up", nadanie twarzy i całej sylwetce aktora na czas zdjęć cech osobowości, epoki i stanu, które wg scenariusza powinna posiadać grana przez niego postać. Jest to szczególnie ważne przy odtwarzaniu na ekranie osób powszechnie znanych (historycznych a. współczesnych). Film wymaga Ch. szczegółowszej i staranniej wykonanej niż w teatrze, ponieważ kamera, np. przy zbliżeniach, wykrywa wszelkie jej usterki. Z trzech głównych zabiegów charakteryzatora – szminkowanie, czesanie, dużej kosmetyki – najpowszechniejsze jest pierwsze. Ogólnie znane są jego jaskrawe przykłady, wydobywające z twarzy aktora akcenty grozy, uwodzicielstwa, błazenady" (JF s. 384-388). Na makijaż mężczyzny przeznacza się 10 minut, kobiety – 20, ale czasem może on trwać godzinę i więcej. charakteryzator posługuje się perukami, sztucznym owłosieniem, sztucznymi łysinami, podbródkami, nosami i zębami. Nb. zakres tej pracy jest b. szeroki. Np. w ®"Młodości Chopina" Aleksandra ®Forda, Jan Dobracki i Józef Kobik ucharakteryzowali prawie 150 postaci określonych scenopisem, biorących bezpośredni, czynny udział w akcji filmu, paręset postaci epizodycznych występujących w bliskim zasięgu bohaterów, wreszcie około półtora tysiąca osób z dalszego tła (Jerzy Giżycki). Współczesna sztuka ch. została doprowadzona do perfekcji dzięki stosowaniu sprężystych materiałów plastycznych. Masa ta przyklejona do twarzy zachowuje się jak żywa skóra: napina się i marszczy. Ch. jest jedną z 24 dziedzin kinematografii, w których otrzymuje się ®Oscara.

Literatura:

Jerzy Giżycki: "Portret zewnętrzny postaci" w: id. "Film o młodym Chopinie" s. i47-165, FAW 1953, Georges Sadoul: "Na usługach aktorów" w: id. "Cuda kina". " s. 57-61. WAiF" 1961.

 

CHARELL Erik,

ur. 1894 we Wrocławiu, zm. 1974 w Zug (Szwajcaria), reżyser. Związany w 1920-30 z teatrem Maxa Reinharda (Max Goldman 1873-1943), był dyrektorem artystycznym "Grosses Schauspielhaus" w Berlinie. W kinematografii sukces odniósł swoim debiutem, ®"Kongres tańczy" z Lilian Harvey i Willym ®Fritschem, dając początek nowemu gatunkowi ®operetek filmowych, przekształconych później w musical. W obrazie tym pokazał wiedeński zjazd monarchów (1814-15) jako nieustająca korowód balów, flirtów i zabaw. W 1933 wyemigrował do ®Hollywood, gdzie zrealizował swój drugi (i ostatni) film fabularny. W latach 40. pisał scenariusze, a w 1951 wrócił do Niemiec i m.in. skomponował muzykę do "Sissi" (1955) Ernsta Marischki.

Filmy:

"Kongres tańczy" ("Der Kongress tanzt" 1931), "Karawana" a. "Melodie cygańskie" ("Caravan" 1934).

Scenariusze:

"Droga do Maroka" ("Road to Marocco" 1942) reż. David Butler, "Casbah" (1948) reż. J. Berry.

 

"CHCIWOŚĆ"

a. "Złoto" ("Greed"), amer. cz.b. film obyczajowo-sensacyjny z 1924. Reż.: Erich von ®Stroheim. wg własnego scenariusza (współpraca: June Mathis), zdjęcia: Ben Reynolds, William Daniels, Ernest B. Schoedsack, prod.: "Goldwyn Pictures" i "Metro Company". Wykonawcy: ZaSu Pitts (Trina), Gibson Gowland John McTeague), Jean Hersholt (Marcus Schouler), Chester Conklin (ojciec Triny), Sylvia Ashton (matka Triny).

Fabuła utworu na motywach powieści "McTeague" Franka Norrisa (1870-1902) dzieje się w małym miasteczku górniczym, zlokalizowanym w pustynnej części USA (stan Nevada). Jest to historia nieudanego małżeństwa byłego górnika, a później dentysty, McTeague'a, z chorobliwie skąpą Triną. Po utracie nielegalnie (bez uprawnień) wykonywanej pracy i dramatycznych scenach kłótni między małżonkami, John zabija żonę i ucieka z miasta z jej oszczędnościami i wygranym przez nią szczęśliwym losem loteryjnym na 5 000 dolarów. Ściga go dawny konkurent do Triny, Marcus, spodziewając się łupu i dodatkowej nagrody za ujęcie mordercy. Obaj rywale spotykają się na pustyni, gdzie po ciężkiej walce giną z wyczerpania i pragnienia (fot. 13). Oryginalna wersja filmu miała 42 akty (ok. 8 godz. projekcji), ale producenci i montażyści, bez zgody autora, skrócili ją do 10 aktów (ok. 2 godz.). "Kiedy zobaczyłem jak okaleczono mi film, w który włożyłem całe moje serce, porzuciłem ideały i marzenia, by tworzyć prawdziwie artystyczne utwory" napisał E. von Stroheim. Obraz został zrekonstruowany prawie w całości przez archiwa amer. dopiero w 1985, w stulecie urodzin reżysera Ch. realizowana była w plenerze miejskim na przedmieściach San Francisco i w pustynnej "Dolinie Śmierci" (biegun ciepła Ziemi), co nadało jej cechy autentyczności. Cały utwór utrzymany w konwencji ®naturalizmu, jest obrazem zdeprecjonowanej przez pieniądz natury ludzkiej. Stosując oryginalne metafory, a także "śledząc mroczne strony życia i podkreślając sardoniczne okrucieństwo, Stroheim nie przestaje współczuć swoim bohaterom z ich tragicznie rozpadającymi się marzeniami" (KWM t. 1 s. 92-93)

Literatura:

Jon Barna: "Erich von Stroheim", Wien 1966. Jan Lewandowski: "Chciwość" w: id. "1000 najsłynniejszych filmów" s. 18, Katowice 1994.

 

CHEVALIER Maurice,

ur. 1888 i zm. 1972 w Paryżu, aktor, pieśniarz i tancerz. Debiutował w paryskim teatrze muzycznym jako partner Mistinguett, zdobywając stopniowo uznanie dla swoich występów estradowych i kabaretowych. W 1919 ®"Paramount" angażuje go jako konkurenta Al ®Jolsona do "Pieśniarza Paryża" Richarda Wallace'a. Po premierze tego utworu, Ch. w dalszym ciągu pozostaje w ®Hollywood i występuje w obrazach muzycznych, m.in. Ernsta ®Lubitscha z Jeanette ®MacDonald. W 1935 jest we Francji "Bohaterem dnia" Juliena ®Duviviera, a w 1936 wyjeżdża do Anglii, gdzie gra w dwóch filmach René ®Claira. Przed wybuchem II WŚ. powraca do Paryża, a po jej zakończeniu wystąpił tu jeszcze w kilku utworach, w których był już bardziej aktorem niż piosenkarzem, tworząc coraz bardziej dojrzałe kreacje. W 1956 ponownie wyjeżdża do USA, gdzie zagrał w "Miłości po południu" Billy ®Wildera z młodą Audrey ®Hepburn i Gary ®Cooperem i w musicalu "Gigi" Vincente ®Minnelli'ego z Leslie ®Caron i Louisem ®Jourdanem. Pozostał jednak przede wszystkim symbolem filmowej rewii i operetki oraz fr. piosenki z paryskiego "Moulin Rouge".

Filmy:

"Pieśniarz Paryża" ("Innocents of Paris" 1929, debiut), "Parada miłości" ("Love Parade" 1929), "Parada Paramountu" ("Paramount on Parade" 1930), "Kawiarenka" ("Little Cafe" a. "Playboy of Paris" 1930), "Wesoły porucznik" ("The Smiling Lieutenant" 1931), "Godzina z tobą" ("One Hour with You" 1932), "Kochaj mnie dziś" ("Love Me Tonight" 1932), "Rozkoszne kłopoty" ("A Bedtime Story" 1935), "Wesoła wdówka" ("Merry Widow" 1934), "Bohater dnia" ("L'Homme du Jour" 1935), "Folies-Bergere" (1935), "Z uśmiechem na ustach" ("Avec le Sourire" 1935), "Ukochany włóczęga" ("The Beloved Vagabond" 1936), "Świat mówi o nas" ("Break the News" 1938), "Sidła" ("Preges" 1939), "Milczenie jest złotem" ("Le Silance est d'or" 1947), "Król" ("Le Roi" 1949), "Moje jabłko" ("Ma Pomme" 1950), "Miałem 7 córek" ("J'avais 7 filles" 1954), "Miłość po południu" ("Love in the Afternoon" 1957), "Gigi" (1958, Oscar), "Fanny"

(1961).

 

CHIARINI Luigi,

ur. 1900 i zm. 1977 w Rzymie, teoretyk, pedagog i reżyser Ukończył studia prawnicze. Od powstania ®Centro Sperimentale w 1935 był dyrektorem tej szkoły, a w 1945-50 wiceprezesem. Współpracował z ®"Cinema", a w 1937 założył czasopismo ®"Bianco e Nero", w którym pełnił funkcję redaktora nacz. do 1951. Realizował także filmy, które cechuje staranna, drobiazgowo opracowana forma, nazwana przez Giuseppe ®De Santisa ®kaligrafizmem. W swoich publikacjach uważał, że nie należy mylić tresci, która wyraża się w formie, z wątkami treściowymi, ani sztuki z techniką. Schematy formalne są u niego równoznaczne z typologizacją treści, a jej istotą w kategoriach estetycznych jest stan psychiczny a. idea. To "uczucie" jest zarazem treścią i formą obrazu, a skończony utwór artystyczny stanowi nierozłączny związek formy i treści. Od 1963 był dyrektorem mostra Internazionale d'Arte Cinematografica w ®Wenecji.

Filmy:

"Ulica Pięciu Księżyców" ("Via delia Cinque Lune" 1942) wg Matilde Serao, "Śpiąca królewna" ("La bella addormentata" 1942), "Oberżystka" ("La locandiera" 1941), "Układ z diabłem" ("Patto con diavolo" 1950).

Scenariusze:

"Jesteśmy kobietami" ("Siamo donne" 1953) reż. m.in. R. Rossellini, L. Visconti i L. Zampa, "Miłość w mieście" ("L'Amore in citta" 1953) reż. m.in. F. Fellini, A. Lattuada i c. Lizzani, "Stazione Termini" (1953) reż. Vittorio De Sica.

Publikacje:

"Kinematograf" ("Cinematografo" 1935, II wyd. 1947), "Aktor" ("L' Attore" 1938, współautor Umberto Barbaro), "Zagadnienia filmu" ("I probierni del film" 1939, współautor id.), "Pięć rozdziałów o filmie" ("Cinque capitoli sul film" 1941), "Film i zagadnienia sztuki" ("Il film nella battaglia delie idee" 1954), "Film – piąta potęga" ("Cinema quinto potere" 1954), "Sila kino", Moskwa 1955.

Literatura:

Maria Kornatowska: "Dwa bieguny włoskiej teorii filmowej" w: "Współczesne teorie filmowe" s. 10-50, WAiF 1968.

 

CHIŃSKIE KINO,

kinematografia największej krajowej widowni na świecie. W 1995 Chiny Ludowe liczyły ok. 1 200 mieszkańców. Pierwszym obrazem fabularnym ch. k. był "Yen Rei-sun" Ren Pun-yena, o mordercy prostytutek, wyprodukowany w 1921 w "China Film Research Society" z Chun Tso-Tze i Wang Tsai-yuna. Kinematograf, jako wynalazek zagr., przyjmowano tu zresztą początkowo b. niechętnie. Nb. przed wojną jedno kino przypadało w Chinach na 1 mln. osób. Wprawdzie istniał tu od 2000 lat p.n.e. teatr cieni (chińskie cienie), polegający na wycinaniu sylwetek postaci ludzkich, zwierząt, roślin i przedmiotów z płatów skóry zwierzęcej, poruszaniu nimi przed płomieniem świecy i rzutowaniu ich ruchomego cienia na ekran, ale na ogół nie kojarzono sobie tego z filmem. Po II WŚ., w okresie rządów Kuomintangu (partia Czang Kaj-szeka) 1945-49, nastąpiło rozdrobnienie produkcji filmowej, a po zwycięstwie w 1949 Mao Tsetunga (Mao Zedong 1893-1976), jej socjalistyczne scentralizowanie, S.A. Toporcew uważa, że ch. k. charakteryzują do 1953 trzy wyróżniki: wielki entuzjazm, artystyczne poszukiwania i niewielkie możliwości techniczne. Ważnym utworem tego okresu były wojenne "Córki Chin" ("Czung czua nim er" 1949) Lin Tse-fenga i Czai Czinga z Szi Lian-sin (nagr. MFF w Karlovych Varach). Była to opowieść o ośmiu partyzantkach z 1936 (wojna chin.-jap.), które wolały zginąć niż dostać się do jap. niewoli. Specyficznie chińskie cechy tego eposu, to linearność postaci, "nawykłych od wieków do ukrywania swych uczuć pod maską nieprzeniknionej uprzejmości, oraz wyrzeczenie się niespodzianki i zaskoczenia na rzecz powolnej, ściśle chronologicznej narracji" (MHF s. 311). Podobną formę miało widowisko słowno-muzyczne pt. "Dziewczyna o białych włosach" ("Bai-mao mi" 1950) Wang Pina i Szui Hua z Tien Hua, wzorowane na chin. operze. W utworze tym, syn feudała gwałci dziewczynę z ubogiej chłopskiej rodziny, a gdy ta zachodzi w ciążę, sprzedaje ją handlarzowi żywym towarem, co powoduje jej przedwczesne osiwienie. W latach 50. następuje upowszechnienie sztuki filmowej i już w 1953 liczba widzów osiąga 750 mln. po "rewolucji kulturalnej" (1966-76) w kinematografii tego kraju dominował nadal realizm socjalistyczny, ale później pojawiły się także utwory sensacyjne, przeważnie w gatunku ®karate, jak "Klasztor Shaolin" ("The Shaolin Temple" 1982) Changa Hsin-yena z Jet Lee i Yue Chenwei (koprod. z Hongkongiem) i "Tajemniczy Budda" ("Shenmi de dafo" 1984) Zhanga Hua-xuna z Zhang Shunchengiem i Liu Xiaoging. Nb. począwszy od 1978, wskutek reform ekonomicznych, Chiny przestały być "chorym człowiekiem Azji", ale jak dotychczas, głównie gospodarczo. Tym nie mniej, w filmie nastąpiły istotne zmiany. Współczesną "nową falę" ch. k. reprezentuje m.in. wytwórnia w Xian, kierowana przez Wu Tianninga. Zreali-zowano tam np.: "Żółtą ziemię" ("Huang tudi" 1984) Chena Kaige'a, "Jeden i osiem" (1985) Zhanga Junghao, "Sobowtóra" (1987) Huanga Jianxina i "Czerwone proso" ("Hong Gaoliang" 1987, ®Złoty Niedźwiedź 1988) Zhanga ®Yimou. Rewalacją lat 90. były z kolei: "Opowieść o Qiu Ju" ("Qiu Ju Do Guansi" a. "The Story of Qiu fu" 1992, koprod. Hongkongu, ®Złoty Lew Św. Marka) Zh. Yimou z Gong Li i "Żegnaj maja konkubino" ("Ba wang bie ji" 1993, ®Złota Palma) Oh. Kaige'a także z G. Li. W 1993 został tu po czterdziestu latach zniesiony monopol państwa na produkcję i rozpowszechnianie filmów i w tym samym roku obraz Xie Fei "Kobiety znad Jeziora Pachnących Dusz" ("The Women from the lake of Scented Souls" a. "Xian Hunnii") uzyskał kolejnego Złotego Niedźwiedzia MFF w Berlinie dla ch. kina. W Hongkongu, który obecnie (od 1997) podlega Chinom, wyróżnią się ostatnio reżyser i scenarzysta, Wong Kar-Wai, ur. 1958 w Szanghaju. W swoich filmach nawiązuje do twórczości Jean-Luca ®Godarda. Debiutował obrazem pt. "Gdy płyną łzy" ("Wangi jao Kamen" 1988), a międzynar. rozgłos przyniosły mu: "Chungking Express" (1994), "Upadłe anioły" (1995) i "Happy Together" (1997). W samych Chinach natomiast powstał w 1993-94 obraz obyczajowy Yin Li z Jiang Wenli i Zhang Guoli pt. "Opowieść o Xinghua" o ... możliwości rozebrania Wielkiego Muru.

Literatura:

Siergiej Jutkiewicz: "W tieatrach i kino swobodnego Kitaja. Zapiski sowietskogo reżissiora", Moskwa 1953, Giuliano Bertuccioli: "Storia del cinema Cinese 1904-1956", Roma 1957, Jay Leya: "Dianying, An Account of Film and the Film Audience in China", Cambridge-Massachusetts-London 1972, S.A. Toporcew: "Oczerk istorii kitajskogo kino 1896-1966", Moskwa 1979, "Długi marsz na zwycięskie podium" w: F. 88.36 s. 16-17, Jerzy Toeplitz: "Chiny – sztuka dla milionów" w: id. HSF t. 6 s. 594-605, WAiF 1990.

 

CHMIELEWSKI Tadeusz,

ur. 1927 w Tomaszowie Mazowieckim, reżyser i scenarzysta. W 1954 ukończył PWSF i po praktyce jako asystent i drugi reżyser, debiutował komedią "Ewa chce spać" z Barbarą Kwiatkowską (1940-95) i Stanisławom ®Mikulskim, zyskując od razu uznanie krytyki i widzów. W utworze tym postanowił w rozweseleniu widza posłużyć się ®surrealizmem. Satyrę społeczną rozpuścić w roztworze absurdu i dopiero wtórnie skrystalizował ją w swoiście podchmieloną filozofię" (DFT s. 137). Sukces komediowy (rzadki w pol. kinie powojennym), powtórzył później w wojennym "Gdzie jest generał?" z Elżbietą ®Czyżewską i Jerzym Turkiem.

Filmy:

"Ewa chce spać" (1958, nagr. MFF w San Sebastian i Mar del Plata) "Walet pikowy" (1960), "Dwaj panowie N. " (1962), "Gdzie jest generał?" (1964), "Pieczone gołąbki" (1966), "Jak rozpętałem II wojnę światową" (1970, 3 części) wg Kazimierza Sławińskiego, "Nie lubię poniedziałku" (1971), "Wiosna, panie sierżancie" (1974), "Wśród nocnej ciszy" (1978) wg Ladislava Fuksa l "Wierna rzeka" (1983-87) wg Stefana Żeromskiego.

Scenariusze:

"Pełnia nad głowami" (1983) reż. Andrzej Czekalski.

 

CHRISTIAN-JAQUE

(Christian Maudet), ur. 1904 i zm. 1994 w Paryżu, reżyser i scenarzysta. Studiował na ASP i najpierw zajmował się grafiką, scenografią i dziennikarstwem ("Cinegraf" 1927-30). Debiutował w 1932, Realizował głownie filmy rozrywkowe i ekranizacje literatury fr., ale były to często obrazy pogłębione psychologicznie i odkrywcze artystycznie. Za "Porwanych z Saint-Agil" wg scenariusza Jacquesa ®Preverta na motywach powieści Pierre'a Very'ego, otrzymał, nagrodę im. Jeana ®Vigo przyznaną przez Francuską Akademię Filmu dla "niekoniecznie doskonałego, ale odważnego dzieła nowatorskiego". Reprezentował kino "qualite francaise" (francuska jakość), a największe uznanie widzów przyniósł mu przygodowy "Fanfan-Tulipan" z Gerardem ®Philipem. Obraz ten, nawiązujący do XVII-wiecznej piosenki ludowej, zaczyna się stwierdzeniem, że wojna jest jedyną rozrywką królów, w której lud brał udział. Dla swojej żony, Martin ®Carol, Ch.-J. stworzył cykl kostiumowych komedii sensacyjnych, jak "Lukrecja Borgia" i "Madame du Barry". Wyreżyserował także komiks Jeana Olliviera i Raphaela Marcello pt. "Doktor Justice" z Johnem Philipem Law, jako próbę odnowy gatunku, urozmaiconego walkami kung-fu. Utwory tego reżysera wyróżniają się "nie tylko sprawnością warsztatową, ale inteligencją, romantycznym polotem i dowcipem" (LRF s. 55-56).

Filmy:

"Złota manierka" (1932, debiut), "Porwani z Saint-Agil" ("Les Disparus de Saint-Agil" 1938), "Pierwszy bal" ("Premier bal" 1941), "Tajemnica nocy wigilijnej" ("L'Assassinat du Pére Noël" 1941), "Symfonia fantastyczna" ("La Symphonic fantastique" 1941-42), "Baryłeczka" ("Boule de Suif" 1945) wg Guy de Maupassanta, "Cienie przeszłości" ("Un revenant" 1946), "Pustelnia Parmeńska" ("La Chartreuse de Parme" 1948) wg Stendhala, "Caroline Cherie" (1951), "Fanfan-Tulipan" ("Fanfan-la-Tulipe" 1951, nagr. MFF w Cannes i Berlinie Zach. 1952), "Lukrecja Borgia" ("Lucrece Borgia" 1953), "Gdyby wszyscy ludzie dobrej woli ... " ("Si tous les gars du mond ... " 1955, Grand Prix MFF w Karlovych Varach 1956), "Nana" (1955), "Natalia" ("Nathalie" 1957), "Babette idzie na wojnę" ("Babette s'en va-t-en guerre" 1959), "Rozwód" ("Le divorce" 1960), "Madame Sans-Gene" (1961), "Czarny Tulipan" ("La Tulipe Noire" 1963), "Królowe Dzikiego Zachodu" ("Les Petroleuses" 1971), "Doktor Justice" ("Docteur Justice" 1975, koprod. fr.-hiszp.), "Życie paryskie" ("La Vie parisienne" 1977).

Literatura:

Jerzy Płażewski: "Christian-Jaque" w: K. 94.10, s. 31.

 

CHRISTIE Agatha Mary Clarissa,

ur. 1891, zm. 1976, pisarka. Żona ang. pułkownika, w czasie I WŚ. pracowała jako pielęgniarka. W 1950 wyszła powtórnie zamąż, za archeologa, prof. M.E. Mallowana i brała udział w ekspedycjach wykopaliskowych na Bliskim Wschodzie. Napisała ok. 70 powieści kryminalnych i kilka sztuk detektywistycznych, z których wiele zostało ekranizowanych. Utwory Ch wyróżniają się konsekwentną logiką i precyzyjną konstrukcją sensacyjnej intrygi, dbałością o szczegóły akcji i zaskakującą puentą. W adaptowanych na ekran jej powieściach wystąpiło wiele gwiazd. Np. w "Świadku oskarżenia" zagrała Marlena ®Dietrich, w "Pękniętym zwierciadle" – Elizabeth ®Taylor, a w "Morduje się łatwo" z Lesley-Ann ®Down i Billera Bixby – Olivia ®De Havilland. W 1978-79 został zrealizowany obraz fabularny o niej samej, pt. "Agatha" reż. Micharela ®Apteda z Vanessa ®Redgrave i Dustinem ®Hoffmanem. Twórczość Ch. miała wpływ na rozwój filmu kryminalnego.

Filmy:

"I wówczas żaden z nich nie pozostał" wg "Dziesięciu murzynków" (1945) reż. René Clair, "Świadek oskarżenia" (1957-58) reż. Billy Wilder, "morderstwo w Orient-Ekspresie" (1974) reż. Sidney Lumet, "śmierć na Nilu" ("Death on the Nile" 1978) reż. John Guillermin, "Pęknięte zwierciadło" ("Mirror Crack'd" 1980) reż. Guy Hamilton, "Morduje się łatwo" ("Murder is Easy" 1982) reż. Claude Whath.

 

CHRISTIE Julie,

ur. 1941 w Chukua (Indie), aktorka. Studiowała malarstwo w Paryżu i aktorstwo w Londynie. W 1957-65 występowała w teatrze Royral Shakespeare Company, z którym odwiedziła wiele krajów (w 1964 Polskę). W kinie debiutowała w 1962, a sukces odniosła jako "Darling" Johna ®Schlesingera z Dirkiem ®Bogardem. Krytyka uważa ją za aktorkę wszechstronną, wyróżniającą się w rolach psychologicznych, chociaż np. Stanley Kauffman twierdził, że nie jest ona ani zbyt subtelna, ani skłonna do samokontroli (F. 96.12). Prywatnie związana była w 1968-78 z Warrenem ®Beatty, ale kiedy została zastąpiona przez Dianę ®Keaton, odizolowała się w Walii, zajmując się tam działalnością charytatywną i ekologiczną.

Filmy:

"Crooks Anonymous" (1962, debiut), "Billy kłamca" ("Billy Liar" 1963), "Darling" (1965, Oscar), "Doktor Żywago" ("Doctor Zhi vago" 1965), "Fahrenheit 451" (1966), "Na wskroś nowoczesna Millie" ("Thoroughly Modern Millie" 1967), "Z dala od zgiełku" ("Far from the Madding Crowd" 1967), "Petulia" (1967-68), "Posłaniec" ("The Go-Between" 1970), "McCabe i pani Miller" ("McCabe and Mrs. Miller" 1971), "The Demon Seed" (1973), "Szampon" ("Shampoo" 1974-75), "Niebiosa mogą poczekać" ("Heaven Can Wait" 1977-78), "Pamiętnik kobiety, która trwa" ("Memoirs of a Survivor" 1981), "Powrót żołnierza" ("Return of the Soldier" 1982), "The Gold Diggers" (1983), "Upał i kurz" ("Heat and Dust" 1983), "Moc" ("Power" 1985), "Głupcy fortuny" ("Fools of Fortune" 1990), "Mieszkaniec opuszczonej stacji kolejowej" ("The Railway Station Man" 1992), "Ostatni smok" ("Dragon Heart" 1996)

Literatura:

Rafał Wilkusz: "Oh, darling" w: F. 96.12, s. 38.

 

CHYTILOVA Vera,

ur. 1929 w Morawskiej Ostrawie, reżyser. Po studiach w FAMU zajmowała się filmem paradokumentalnym o charakterze ®cinema-verite. Zyskała uznanie krytyki i widzów swoim studium celu życia w "O czymś innym" z Vera Uzelacova i Eva Bosakova (gimnastyczką, która gra samą siebie). Montażem równoległym połączyła tu historię dwu kobiet, które nigdy się nie spotkały i których losy niczym się ze sobą nie wiążą. Z kolei w "Stokrotkach" z Ivaną Karbanovą i Jitką Certhovą stworzyła groteskową alegorię o dwu dziewczynach opanowanych żądzą konsumpcji, które postanowiły być tak zepsute, jak świat wokół nich. W latach 70. Ch. kontynuowała swoje zaskakujące, ®kobiece kino.

Filmy:

"Worek pcheł" ("Pytel blech" 1962), "O czymś innym" ("O necem jinem" 1963), "Stokrotki" ("Sedmikrasky" 1966-67, nagr. MFF w Bergamo), "Rajskie owoce" ("Ovoce stromu rajskych jime" 1970), "Gra o jabłko" ("Hra o jabłko" 1976-78), "Jak się rodzi osiedle" ("Panel Story 1979, Grand Prix MFF w San Remo 1980).

 

CIĘCIE

(ang. "cut", przejście montażowe), 1. połączenie ze sobą "na ostro" dwóch różnych ujęć bez przejść optycznych (®interpunkcji). Używane jest zarówno w połączeniach obrazu, jak i dźwięku. Płynnym sposobem przejścia z jednego ujęcia na drugie jest t.zw. c. "przejścia w ruchu", dające np. skrót czasowy akcji bohatera, lub zastosowanie innego planu. 2. zmiana obrazu połączona ze zmianą punktu widzenia. 3. przerwanie wykonywania ujęcia na planie (stop).

 

CIFARIELLO Antonio,

ur. 1930 w Neapolu, aktor. Syn rzeźbiarza, Filipa C., zamierzał iść śladami ojca, ale po zagraniu epizodu w "Bez grzechu" ("Senza peccato" 1950) Mario Baffico, zapisał się do ®Centro Sperimentale, które ukończył w 1952. Grał głównie w komediach, np. w "Chlebie, miłości i ... " Dino ®Risiego i "Karuzeli neapolitańskiej" Ettore Gianniniego, oba z Sophią ®Loren. Wystąpił także w "Giuseppe w Warszawie" Stanisława ®Lenartowicza z Elżbietą ®Czyżewską i Zbigniewom ®Cybulskim. Sam wyreżyserował reportaże podróżnicze z Afryki.

Filmy:

"Afryka pod morzami" ("Africa sotto i mari" 1952), "Dziewczęta z międzymiastowej" ("Le signorine delio 04" 1952), "Karuzela neapolitańska" ("Garosello napoletano" 1954), "Chleb, miłość i ... " ("Pane, amore e ... " 1955), "Młodzi małżonkowie" ("Giovani mariti" 1958), "Giuseppe w Warszawie" (1964).

Literatura

Jacek Tylim: "Antonio Cifariello" w id. "Aktorzy filmu włoskiego" s. 16-17, WAiF 1960.

 

CILECT

("Centre Internationale des Ecoles du Cinéma et de Television"), Międzynarodowa Federacja Szkół Filmowych i Telewizyjnych, zorganizowana w 1955 z inicjatywy fr. ®IDHEC-u (Instytutu Wyższych Studiów Filmowych w Paryżu). Oprócz szkoły paryskiej, C. skupia ok. 200 różnych uczelni filmowych z całego świata, głównie europ. i amer. np.: rzymskie ®Centro Sperimentale, moskiewski ®WGiK, a także szkoły filmowe z Łodzi (PWSFTViT), Berlina, Budapesztu, Londynu, Madrytu i Pragi (FAMU) oraz federację uczelni USA. Doroczne kongresy tej organizacji poświęca się różnym problemom szkolnictwa kinematograficznego i prezentuje się na nich ciekawsze ®etiudy studenckie. Pierwszym prezesem C. był Marcel ®L'Herbier, a później funkcję tę pełnili m.in.: Wiktor Groszew z ®WGiK-u, Leonardo Florari z ®Centro Sperimentale, Carlos Fernandos Cuenca z madryckiej szkoły filmowej i Stanisław ®Wohl z Polski.

 

CIMINO Michael,

ur. 1941 w Nowym Jorku, reżyser i scenarzysta. Studiował architekturę i historię sztuki. Najpierw pisał scenariusze, m.in. do "Silent Running" (1972) Douglasa Trumbulla i "Siły magnum" ("Magnum Poreeft 1973) Teda Postera z Clintem ®Eastwoodem. Jako reżyser debiutował w 1974. Międzynar. sukces odniósł antywojennym obrazem pt. ®"Łowca jeleni" z Robertem ®De Niro. Z kolei klęska finansowa w Stanach jego antywesternu "Wrota niebios" przyczyniła się do upadku ®"United Artists". Po realizacji "Roku smoka" z Mickeyem ®Rourke, wielu krytyków zaczęło zarzucać mu rasizm.

Filmy:

"Piorun i Lekka Stopa" ("Thunderbolt and Lightfood" 1974, debiut), "Łowca jeleni" ("The Deer Hunter" 1978, 5 Oscarów), "Wrota niebios" ("Heaven's Gate" 1980), "Rok smoka" ("Year of Dragon" 1985), "Sycylijczyk" ("The Sicilian" 1987), "Godziny rozpaczy" ("The Desperate Hours" 1990).


Strona główna |  o Autorze |  wprowadzenie |  A |  B |  C |  D |  E |  F |  G |  H |  I |  J |  K |  L |  M |  N |  O |  P |  R |  S |  T |  U |  V |  W |  X |  Y |  Z

 Copy right:  Andrzej A. Czerwiński .