Henryk Czerwiński    

Leksykon Sztuki Filmowej  

 COPPOLA - CROSBY


Strona główna
o Autorze
wprowadzenie
A
B
C
D
E
F
G
H
I
J
K
L
M
N
O
P
R
S
T
U
V
W
X
Y
Z

COPPOLA Francis Ford,

ur. 1939 w Detroit (Michigan, USA), reżyser, scenarzysta i producent. Studiował na uniwersytecie w Hofstra, gdzie m.in. reżyserował w studenckim zespole teatralnym. Po współpracy z Rogerem ®Cormanem, debiutował w zawodzie w 1962. Uznanie krytyki zdobył już "Deszczowymi ludźmi", które ujawniły jego talent portrecisty typów ludzkioh. i ich wzajemnych stosunków (LRF s. 67-68). W latach 70. i w 1990 adaptował powieść Mario Puzo pt. ®"Ojciec chrzestny" w formie trylogii analizującej niszczące moralnie (a w konsekwencji także fizycznie) aspekty, jakie powoduje zbrodnia traktowana jako normalna działalność człowieka uznającego tylko własne prawo ("Vidi – poradnik video", WL 1990). W 1972 C. założył wraz z Peterem ®Bogdanovichem i Williamem ®Friedkinem wytwórnię "Directors Company", w której zrealizował 3 następne utwory. W 1979 stworzył swoje kolejne dzieło, monumentalny, antywojenny ®"Czas Apokalipsy" z Martinem ®Sheenem i Marlonem ®Brando. Był to jeden z filmów pokazujących prawdziwy obraz wojny w Wietnamie. Autor tego fresku twierdzi zresztą, że chce robić takie filmy, które w swojej formie odzwierciedlałyby temat, a ich treść byłaby zarazem tworzywem. Bardzo udane było np. jego połączenie gatunku gangsterskiego z charakterem muzycznym w "Cotton Club", słynnym lokalu rozrywkowym w Harlemie, którego akcja dzieje się w okresie rozkwitu jazzu tradycyjnego (1928-30). Główne role zagrali tu: Richar ®Gere (Dixi Dwyer) i Diane Lane (Vera Cicero). C. jest obecnie jednym z filarów nowej formacji amer. kina.

 

Coppola F.

Filmy:

"Tonight for Sure" (1962, debiut), "Obłęd" ("Dementia 13" 1963), "Jesteś już mężczyzną" ("You're a Big Boy Now" 1966), "Deszczowi ludzie" a. "Ludzie z deszczu" ("The Rain People" 1968, Grand Prix MFF w San Sebastian), "Tęcza Finiana" ("Finiaa's Rainbow" 1968), "Ojciec chrzestny" ("The Godfather" cz. I – 1972, 3 Oscary, cz. II – 1974, 6 Oscarów i cz. III -1990), "Rozmowa" ("The Conversation" 1974, Złota Palma), "Czas Apokalipsy" ("Apocalypse Now" 1979, Złota Palma), "Prosto z serca" ("One from the Heart" 1982), "Rozrabiaka" ("Rumble Fish" 1983), "Wyrzutki" a. "Outsiderzy" ("The Outsiders" 1983), "Cotton Club" (1984), "Peggy Sue wyszła za mąż" ("Peggy Sue Got Married" 1986), "Kamienne ogrody" ("Gardens of Stone" 1987), "Tucker" ("Tucker – Man and His Dream" 1988), "Nowojorskie opowieści" ("New York Stories: Life without Zoe" 1989), "Dracula" ("Bram Stoker's Dracula" 1992), "On Road" (1977).

Publikacje:

"Odpowiadam za wszystko, co zrobiłem ... " w: FNŚ. 92.2 s. 13-19.

Literatura:

Jean-Paul Chaillet, Elizabeth Vincent: "Francis Ford Coppola", Paris 1984, Joel S. Zuker: "Francis Ford Coppola: A Guide to References and Resources", Boston 1984, Bodo Frundt i in.: "Francis Ford Coppola", München 1985, Peter Cowie: "Coppola", London 1989, "Francis Ford Coppola" w: FNŚ. 92.2 s. 3-88, Grzegorz Królikiewicz: "Diabeł nas podsłuchuje. Próba analizy "Rozmowy" Francisa Forda Coppoli", Łódź 1994.

 

CORMAN Roger,

ur. 1926 w Detroit (Michigan, USA), reżyser i producent. Po studiach literatury w Kalifornii i w Anglii, debiutował w 1954. Reżyserował potokowo tanie obrazy komercyjne, m.in. ®horrory. Zw. "królem filmów klasy B" (w latach 60. realizował średnio 10 utworów rocznie) i "dzikim aniołem Hollywoodu", tworzy wg Tomasza Jopkiewicza (F. 93.13), świat całkowicie umowny, świat występnych namiętności i przemocy ocierającej się o groteskę. Od 1956 był współwłaścicielem "American International Pictures", a od 1970 jest kierownikiem "New World Pictures". C. ma duże zasługi w umożliwianiu debiutów młodym twórcom amer. kina. Współpracowali z nim na początku swoich karier np.: Francis Ford ®Coppola, Peter ®Fonda, Jack ®Nicholson i Martin ®Scorsese.

Filmy:

"The Monster from the Ocean Floor" (1954, debiut), "Dzień, w którym świat się skończył" ("The Day the World Ended" 1955), "Rewolwerowiec" ("Gunslinger" 1956), "Dom Usherów" ("House of Usher" 1960) wg Edgara Allana Poe, "Sklepik grozy" a. "Mały sklep z horrorami" ("The Little Shop of Horrors" 1960), "Studnia i wahadło" ("Pit and the Pendulum" 1961), "Opowieści niesamowite" ("Tales of Terror" 1962), "Kruk" ("The Raven" 1963), "Grobowiec Ligei" ("The Tomb of Ligeia" '1964) wg E.A. Poe, "Dzikie anioły" ("Wild Angels" 1966), "Na odlocie" a. "Podróż" ("The Trip" 1967), "Krwawa Mama" ("Bloody Mama" 1970), "Naga ambicja" ("Naked Ambition" 1991).

Publikacje:

"How I Made a Hundred Movies in Hollywood and Never Lost a Dime", współautor: Jim Jerome, New York 1990.

Literatura:

J. Philip di Franco, ed.: "The Movie World of Roger Corman", New York-London 1979, Andrzej Pitrus: "Mały sklep z horrorami" w: id. "100 filmów grozy" s. 51, Kraków 1999.

 

COSBY Bill,

ur. 1937 w Germantown (Pensylwania, USA), aktor. Najpierw był czyścibutem, sanitariuszem i barmanem. Popularność zyskał występami w TV, i dopiero wówczas mógł sobie pozwolić na studia, które zakończył doktoratem z pedagogiki w 1971. Zadebiutował w serialu sieci NBC pt. "Szpieguję" ("I Spy" 1965-68), a sukces odniósł jako dr Cliff Huxtable w nagrodzonym Emmy "The Bill Cosby Show" (1984-92) z Phylicją Rashad (jako jego żona) i Sabriną Lebeauf (córka Sondra). W tym drugim serialu po raz pierwszy pokazano Murzynów jako nowoczesnych, zamożnych ludzi sukcesu. Stali się ulubieńcami całej Ameryki. C. jest także autorem książek, tekstów piosenek, scenariuszy i producentem, a w konsekwencji pierwszym czarnoskórym gwiazdorem o tak wysokim prestiżu społecznym i finansowym.

Filmy:

"Śródmiejska sobotnia noc" ("Uptown Saturday Night" 1974), "Zróbmy to jeszcze raz" ("Let's Bo It Again" 1975), Mamuśka, Furiat i Szybkościowiec" ("Mother, Jugs and Speed" 1976), "Nie ma tego złego... " a. "Kawałek akcji" ("A Piece of the Action" 1977), "Suita kalifornijska" ("California Suite" 1978), "Diabeł i Max Devlin" ("The Devil and Max Devlin" 1981), "Leonard, część 6" ("Leonard Part 6" 1987), "Duch taty" a. "Tata duch" ("Ghost Dad" 1990), "Cosby" (1996, sequel serialu tv).

Litaratura:

J. Kowalski: "Bill Cosby i jego filmowa rodzina" w: F. 91.45, s. 19.

 

COSTA-GAVRAS Constantin,

ur. 1933 w Atenach, reżyser. W 1952 przenosi się do Paryża i studiuje tu najpierw literaturę na Sorbonie, a później reżyserię w ®IDHEC-u. Zostaje asystentem René ®Claira, debiutując utworem kryminalnym w 1965. Specjalizuje się w dramatach politycznych i społecznych, jak "Z" wg Jorge'a Sempruna z Yves ®Montandem. Narracja przypomina tu obraz sensacyjny, ale różni się od niego ważnym symbolem moralnym, wziętym ze sprawy przywódcy gr. partii lewicowej, Lambrakisa. Jego następne filmy również utrzymane były w konwencji paradokumentalnej, odtwarzając dramatyczny przebieg autentycznych, wyrdarzeń. Nazywany jest przez krytykę "reżyserem praw człowieka" i począwszy od przełomu lat 70. i i 80. zajmuje się głównie zagadnieniami socjologicznymi i psychologicznymi. Jest autorem typowo europ. i uważa, że gdyby pojechał do USA, miałby lepszy samochód, ale nie miałby lepszej inspiracji.

Filmy:

"Przedział morderców" ("Compartiment tueurs" 1965, debiut), "O jednego za dużo" ("Un homme de trop" 1967), "Z" (1969, nagr. MFF w Cannes i 2 Oscary), "Stan oblężenia" ("L'Etat de siege" 1973), "Sekcja specjalna" ("Section speciale" 1975, nagr. MFF w Cannes), "Blask kobiety" ("Clair de femme" 1979), "Zaginiony" ("Missing" 1982, Oscar za scenariusz), "Hanna K. " (1983), "Rada rodzinna" ("Conseil de famille" 1986), "Zdradzeni" ("Betrayed" 1988), "Pozytywka" ("The Music Box" 1990, Grand Prix MFF w Berlinie), "Mała Apokalipsa" ("Le Petite apocalypse" 1992, koprod. fr.-pol.-wł.) wg Tadeusza Konwickiego.

Literatura:

John Michalczyk: "Costa-Gavras: The Political Fiction Film", Philadelphia 1984, 2nd ed. 1992.

 

COSTNER Kevin,

ur. 1955 w Compton (Kalifornia), aktor (fot. 71 i 106) i reżyser. Po ukończeniu University of California, debiutował na ekranie w 1981. Sukces odniósł m.in. rolą Elliota Nessa w ®"Nietykalnych" Briana ®De Palmy. W "Bez wyjścia" był zakonspirowanym szpiegiem ros. w amer. wywiadzie, w "Mężczyznach Anny" z Susan Sarandon zagrał trenera drużyny baseballowej, a w "Ochroniarzu" ochraniał piosenkarkę Whitney Houston. W 1990 wystąpił w potrójnym charakte rze: gwiazdora, producenta i reżysera, realizując ®"Tańczącego z wilkami", którym odnowił western i uzyskał 7 ®Oscarów oraz dodatkowo Srebrnego Niedźwiedzia w Berlinie. Ten wykonany z rozmachem inscenizacyjnym ®antywestern przełamał amer.-indiańskie schematy.

Filmy:

"Shadows Run Black" (1981, debiut), "Bez wyjścia" ("No Way Out" 1984), "Handlarz bronią" ("The Gunrunner" 1984), "Fandango" (1985), "Niezwykłe zdarzenia" ("Amazing Stories" 1985), "Silverado" (1985), "Nietykalni" ("The Untouchables" 1987), "Byki z Durham" a. "Mężczyźni Anny" ("Bull Durham" 1988), "Odwet" ("Revenge" 1989), "Pole marzeń" ("Field of Dreams" 1989), "Tańczący z wilkami" ("Dances ' with Wolves" 1990), "Robin Hood – książę złodziei" ("Robin Hood: Prince of Thieves" 1990-91), "W łóżku z Madonną" ("Truth or Dare: in Bed with Madonna" 1991), "Ochroniarz" ("The Bodyguard" 1992), "Doskonały świat" ("A Perfect World" 1995), "Wodny świat" ("Waterworld" 1995) współprod. C., "Wysłannik przyszłości" ("The Postman" 1997) reż. C.

Literatura:

Todd Keith: "Kevin Costner: Nie autoryzowana biografia", Łódź 1992.

 

COURTENAY Tom,

ur. 1937 w Hull (Anglia), aktor. Studiował w Royal Academy of Dramatic Art. W 1960 rozpoczął występy na scenie Old Vic, a w 1962 zadebiutował na ekranie. Obdarzony przez naturę drobną, ale proporcjonalną budową ciała, grał przeważnie bohaterów delikatnych i wrażliwych. Sukces odniósł głównymi rolami w "Samotności długodystansowca" Tony'ego ®Richardsona, "Billy kłamca" Johna ®Schlesingera, oraz w dramacie wojennvm I WŚ., "Za króla i ojczyznę" Josepha Loseya. W "Nocy generałów" Anatole'a ®Litvaka, obrazie, którego akcja dzieje się w czasie II WŚ. w Warszawie (nb. pomylono tu okupację z Powstaniem) i w Paryżu, zagrał niem. kaprala, Hammera, ofiarę psychopatycznego mordercy, gen. Tanza (Peter ®O'Toole). W latach 90., odnosząc w dalszym ciągu sukcesy w teatrze, na ekranie pojawiał się tylko sporadycznie.

Filmy:

"Private Potter" (1962, debiut), "Samotność długodystansowca" ("The Loneliness of the Long Distance Runner" 1962), "Billy kłamca" ("Billy Liar" 1963), "Operation Crossbow" (1964), "Za króla i ojczyznę" ("King and Country" 1964, nagr. MFF w Wenecji), "Dr Żywago" ("Doctor Zhivago" 1965, nominacja do Oscara), "Król szczurów" ("King Rat" 1965), "Dzień, w którym wypłynęła ryba" ("The Day the Fish Came Out" 1967), "Noc generałów" ("The Night of the Generals" 1967), "A Dandy in Aspic" (1968), "Ofley" (1968-69), "Catch Me a Spy" (1971), "Jeden dzień z życia Iwana Denisowicza" ("One Day in the Life of Iwan Denisovich" 1971), "Garderobiany" ("The Dresser" 1983, nominacja do Oscara), "Leonard, część 6" ("Leonard VI" 1987), "Szczęśliwego Nowego Roku" ("Happy New Year" 1987), "Le Cri du papillon" (1990), "Let Him Have It" (1991).

 

COWARD Noël,

ur. 1899 w Teddington (Wlk. Bryt.), zm. 1973 w Londynie, literat, scenarzysta, aktor, reżyser i producent. Od 1911 występuje na scenach londyńskich, a w 1920 debiutuje jako dramaturg przedstawieniem "Pozostawię to tobie" ("I'll Leave It to You"). Sztuki C. posiadają ogromną rozpiętość stylów i gatunków: od dramatu do intelektualnej komedii, od musicalu do rewii, ich cechą wspólną jest znakomity dialog (HSF t. 5 s. 7-53). Autor ten był współtwórcą ® sophisticated comedy i wiele jego utworów scenicznych, w których stworzył własny styl narracyjny, zostało przeniesionych na ekran. Z kinematografią związany był od 1918 jako aktor, o od 1928 jako scenarzysta. W 1943 został dodatkowo producentem, reżyserem i kompozytorem. W tej wielofunkcyjnej roli wystąpił z paradokumentalnym, wojennym "Naszym okrętem", który opowiada autentyczną historię zatopienia przez Kriegsmarine bryt. HMS niszczyciela "Kelly" u wybrzeży Krety w 1941. Zagrali w nim także: John ®Mills i Celia Johnson. Jako aktor wystąpił również w filmach innych scenarzystów, m.in. w: "Wiernej nimfie" ("The Constant Nymph" 1928) reż. A. Brunela, "W 80 dni dookoła świata" ("Around the World in 80 Days" 1955) reż. Michaela Andersona i "Boom!" (1968) reż. Josepha ®Loseya. Począwszy od 1943, C. był producentem większości filmów realizowanych wg jego scenariuszy.

Filmy:

"Nasz okręt" ("In Which We Serve" 1942-43, współreż. David Lean)

Scenariusze:

"Wir" ("The Vortex" 1928, debiut) reż. Adrian Brunel, "Łatwa cnota" ("Easy Virtue" 1928) reż. Alfred Hitchcock, "Niespodzianki miłosne" ("Private Lives" 1931) reż. Sidney Franklin, "Gorzka słodycz" ("Bitter Sweet" 1933) reż. Herbert Wilcox, "Kawalkada" ("Cavalcade" 1933) reż. Frank Lloyd, "Sztuka życia" ("Design for Living" 1933) reż. Ernst Lubitsch, "Tańczyliśmy" ("We Were Dancing" 1942) reż. Robert Z. Leonard, "Ta szczęśliwa rasa" ("This Happy Breed" 1943) reż. D. Lean, "Seans" ("Blithe Spirit" 1945) reż. id., "Zdumione serce" ("The Astonished Heart" 1950) reż. Terence Fisher i Anthony Darnborough z muzyką C., "Spotkajmy się wieczorem" ("Meet Me Tonight" 1952) reż. Anthony Pelissier z muzyką C.

Publikacje:

"Czas teraźniejszy oznajmujący" ("Present Indicative", London 1937), "Czas przyszły nieokreślony" ("Future Indefinite", ib. 1954).

Literatura:

Milton Levin: "Noël Coward", New York 1968, Sheridan Moorley: "A Talent to Amuse: A Biography of Noël Coward", ib. 1969, John Lahr: "Coward the Playwrighter", London 1982.

 

COX Paul,

ur. 1940 w Venlo (Holandia), reżyser. Od połowy lat 60. mieszka w Australii, gdzie studiował na uniwersytecie w Malbourne. Debiutował w 1975. W swoich utworach skupia się na postaciach zwykłych ludzi i ich codziennym życiu, "uparcie rozwijając wizje tak bardzo odległe od głównego nurtu światowej kinematografii, że wobec szybkiego rytmu migających obrazów współczesnego kina wyglądają wręcz anachronicznie" (Wojciech Kocołowski). Kameralne moralitety tego reżysera podejmują głównie temat: życia, cierpienia i śmierci. W latach 90. stałą wykonawczynią jego filmów staje się jego druga żona, emigrantka z Polski – Gosia Dobrowolska.

Filmy:

"Iluminacje" ("Illuminations" 1975, debiut), "Własne spojrzenie" ("Inside Looking Out" 1977), "Kostas" (1979), "Samotne serca" ("Lonely Hearts" 1981), "Kwiaty jego życia" ("A Man of Flowers" 1983), "Moja pierwsza żona" ("My First Wife" 1984), "Gazeciarz" ("Paper Boy" 1985), "Kaktus" ("Cactus" 1986), "Vincent" ("Vincent: The Life and Death of Vincent van Gogh" 1987), "Słoneczny dar" ("Touch the Sun: Gift" 1988), "Wyspa" ("Island" 1989), "Złoty warkocz" ("Golden Braid" 1990), "Opowieść o kobiecie" ("A Woman's Tale" 1991), "Zakonnica i bandyta" ("The Nun and the Bandit" 1992), "Wygnaniec" a. "Wygnanie" ("Exile" 1993-94).

Literatura:

Wojciech Kocołowski: "Paul Cox – filmowiec na uboczu" w: "Panorama kina najnowszego 1980-1995'. ' Leksykon" s. 191-195, Kraków 1997.

 

CRAB DOLLY,

®wózek.

 

CRAWFORD Joan

(Billie Cassin, dod. ps.: Lucille LeSueur), ur. 1908 w San Antonio (Teksas), zm. 1977 w Nowym Jorku, aktorka. Od 1915 występowała na scenie jako tancerka i piosenkarka. W kinie debiutowała w 1925. Największą popularność przyniosły jej w latach 30. bohaterki melodramatów muzycznych z licznymi wątkami taneczno-wokalnymi. W latach 50. i 60. kreowała przeważnie role dramatyczne, m.in. w obrazach Roberta ®Aldricha. Przez ponad czterdzieści lat była jedną z wielkich gwiazd ®Hollywoodu. W 1970 wycofała się z kinematografii i zajęła businessem.

Filmy:

"Pretty Ladies" (1925, debiut), "Sally, Irene and Mary" (1926), "Adrienne Lecouvreur" (1928), "Deszcz" ("Rain" 1932), "Ludzie w hotelu" ("Grand Hotel" 1932), "Dziś żyjemy" ("Today We Live" 1933), "Tańcząca Wenus" ("Dancing Lady" 1933), "Koniec pani Cheyney" ("The Last of Mrs. Cheyney" 1937), "Modelka" ("Mannequin" 1938), "Kobiety" ("The Women" 1939), "Spotkanie dam" ("When Ladies Meet" 1941), "Spotkanie we Francji" ("Reunion in France" 1942), "Poza podejrzeniem" ("Above Suspicion" 1943), "Mildred Pierce" (1945), "Daisy Kenyon" (1947), "Johnny Guitar" (1954), "Jesienne liście" ("Autumn Leaves" 1956), "Co się zdarzyło Baby Jane?" ("What Ever Happened to Baby Jane?" 1962).

Publikacje:

"A Portrait of Joan: The Autobiography", współautorka: Jane Kesner New York 1962.

Literatura:

Lawrence J. Quirk: "The Films of Joan Crawford", New York 1968, Stephen Harvey: "Joan Crawford" ib. 1974, ALexander Walker: "Joan Crawford: The Ultimate Star", London 1983.

 

CRAZY COMEDY,

zwariowana komedia. Utrzymany w szybkim tempie przy pomocy montażu ®polifonicznego utwór komiczny, stosujący różne gagi, często zbliżone do pure nonsensu. Mistrzami c.c. byli m.in.: Mack ®Sennet, bracia ®Marx ®Flip i Flap i Mel ®Brooks. Współczesnym przykładem tej formy może być komedia gangsterska "Rybka zwana Wandą" ("A Fish Called Wanda" 1988) Charlesa Crichota z Johnem Cleese i Jamie Lee Curtis, oraz "Leningrad Cowboys jadą do Ameryki" (1990) Aki ®Kaurismäki.

 

CRIMINAL COUPLE

(ang. c.c. – przestępcza para), ' odmiana gatunku gangsterskiego a. filmu kryminalnego, którego tematem jest działalność przestępczej pary. Klasykiem jest tu "Bonni i Clyde" (1976) Arthura ®Penna z Fay ®Dunaway i Warrenem ®Beatty. Historia ta, jak większość obrazów gangsterskich, jest opowieścią o przyroście siły, która pozwala czynić krzywdę innym. Moralitetem o sukcesie zakończonym nagłą klęską. Inną c.c. tworzyli Paul ®Newman i Robert ®Redford w dwóch filmach George'a Roya ®Hilla: "Butch Cassidy i Sundance Kid" (1969) i ®"Żądło" (1973). Do tej kategorii zaliczane są również trzy utwory z 1974: "Thieves Like Us" Roberta ®Altmana wg Edwarda Andersa, "Badlands" Terrence Malicka i "Sugerland Express" Stevena ®Spielberga. Wszystkie te obrazy są skuteczną rekonstrukcją mitu, co wg Anny Rozickiej sugeruje, że związek współczesnej kultury amerykańskiej z jej heroiczną przeszłością jest wciąż żywy.

Literatura:

Robert Warshow: "Człowiek Zachodu" w: FNŚ. 79.1/2, Anna Rozicka: "Criminal couple" w: "Sztuka na wysokości oczu" s. 277-293, Warszawa 1991.

 

CRONENBERG David,

ur. 1943 w Toronto (Kanada), reżyser. Debiutował w 1975 w okresie kształtowania się nowej, drastycznej odmiany horroru zw. "gore". Krytyka uważa go zresztą za odnowiciela konwencji tego gatunku. Od połowy lat 80. realizuje swoje utwory w ®Hollywood. Fascynuje go ciało ludzkie jako źródło zła i zniszczenia. "Komponuje swoje fabuły tak, by w ich centrum znajdował się aspekt cielesności jako nośnik zagrożenia" (Wojciech Kocołowski). W prawie każdym jego obrazie z lat 80, występował ogarnięty pasją wiedzy naukowiec, który eksperymentując na sobie niszczy swoje życie. Np. w "Musze" (remake horroru z 1958) geny bohatera (Jeff Goldblum) zmieszały się podczas teleportacji (pomysł Stanisława Lema) z genami muchy. Utwór uzyskał ®Oscara za charakteryzację, a jego temat był kontynuowany w 1989 ("Mucha II") przez Chrisa Walasa. W latach 90. twórczość C. zmierza bardziej w kierunku filmu psychologicznego i obrazowania pesymistycznych tendencji współczesności.

Filmy:

"Dreszcze" ("Shivers" 1975, debiut), "Wścieklizna" ("Rabid" 1977), "Pomiot" ("Brood" 1979), "Skanerzy" ("Scatters" 1981), "Strefa śmierci" a. "Martwa strefa" ("Dead Zone" 1983), "Videodrom" ("Videodrome" 1983), "Mucha" ("Ply" 1986), "Nierozłączni" ("Dead Ringers" 1988), "Nagi lunch" ("Naked Lunch" 1991), "M. Butterfly" (1993), "Crash" (1995-96).

Literatura:

Wojciech Kocołowski: "Cielesne obsesje Davida Cronenberga" w: "Panorama kina najnowszego 1980-1995" s. 195-199, Kraków 1997, Andrzej Pitrus: "Dreszcze" w: id. "100 filmów grozy" s. 23, Kraków 1999.

 

CROSBY Bing

(Harry Lillis C.), ur. 1904 w Tacoma (Waszyngton, USA), zm. 1977 w Madrycie, aktor i piosenkarz. Studiował na Gonzaga University w Spokane. W, 1926-30 był croonerem (śpiewający nastrojowe, sentymentalne piosenki) orkiestry Paula Whitemana. Od 1930 prowadził własny program rozrywkowy w radio, występując równocześnie na ekranie. Obdarzony ciepłym, aksamitnym głosem uważany był przez krytykę za najlepszego piosenkarza filmowego (4 ®Oscary za piosenki). W obrazie "Idąc moją drogą" uzyskał jeszcze jedną statuetkę za rolę śpiewającego księdza. Największą popularność przyniosła mu kolęda "Białe Boże Narodzenie" z "Gospody świątecznej" Marka ®Sandricha z Fredem ®Astairem. W utworze tym fabuła była tylko pretekstem dla muzyki, śpiewu i tańca, a to wszystko zaoferowano tutaj w stopniu wiekszym niż w jakimkolwiek musicalu ekranowym wcześniej: "Crosby śpiewa 9 piosenek, a Astair występuje w 5 dużych numerach tanecznych" (Lucjan Kydryński). C. stworzył także szereg kreacji dramatycznych. Za rolę piosenkarza, który zrywa z alkoholizmem przy pomocy żony (Grace ®Kelly) w "Dziewczynie z prowincji" George'a Seatona otrzymał nominację do Oscara, a w epizodzie "Pokochajmy się" George'a ®Cukora z Yvesem ®Montandem i Marilyn ®Monroe, zagrał samego siebie. C. również sam realizował filmy, w których łączył sentymentalizm z fantazją i humorem.

Filmy:

"Król jazzu" ("King of Jazz" 1930), "Missisipi" (1935), "Gospoda świąteczna" ("Holiday Inn" 1942), "Dixie" (1943), "Idąc moją drogą" a. "Chodźcie ze mną" ("Going My Way" 1944, Oscar), "Dzwony kościoła Marii Panny" ("The Bells of St. Mary's" 1945), "Błękitne niebo" ("Blue Skies" 1946), "Droga do Rio" ("Road to Rio" 1947), "Yankee na dworze Króla Artura" ("A Connecticut Yankee in King Arthur's Court" 1949), "Mr. Music" (1950), "Oto idzie pan młody" ("Here Comes the Groom" 1951), "Droga do Bali" ("Road to Bali" 1952), "Białe Boże Narodzenie" ("White Christmas" 1954, Oscar), "Dziewczyna z prowincji" ("The Country Girl" 1954), "Wyższe sfery" ("High Society" 1956), "Pokochajmy się" ("Let's Make Love" 1960), "Robin i siedmiu Hoodów" ("Robin and Seven Hoods" 1964), "Ringo Kid" ("Stagecoach" 1966).

Literatura:

Robert Bookbinder: "The Films of Bing Crosby", Secaucus NJ 1977, Lucjan Kydryński: "Gospoda świąteczna" w: id. "Kino muzyczne" s. 100-103, WAiF 1993.

 


Strona główna |  o Autorze |  wprowadzenie |  A |  B |  C |  D |  E |  F |  G |  H |  I |  J |  K |  L |  M |  N |  O |  P |  R |  S |  T |  U |  V |  W |  X |  Y |  Z

 Copy right:  Andrzej A. Czerwiński .